BÀN CHÂN BẸT CÓ DI TRUYỀN KHÔNG? NHỮNG YẾU TỐ CHA MẸ CẦN BIẾT

Bàn chân bẹt là tình trạng vòm dọc phía trong lòng bàn chân thấp hoặc không rõ khi đứng chịu trọng lượng. Đây là đặc điểm tương đối phổ biến, nhất là ở trẻ nhỏ, và không phải trường hợp nào cũng được xem là bệnh lý. Một vấn đề thường khiến cha mẹ quan tâm là bàn chân bẹt có liên quan đến yếu tố di truyền hay không. Thực tế, đặc điểm gia đình có thể góp phần làm tăng khả năng xuất hiện bàn chân bẹt, nhưng hình thái và chức năng bàn chân còn chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác.

Bàn chân bẹt có di truyền không?

Bàn chân bẹt có thể có yếu tố di truyền. Đặc điểm hình dạng xương, cấu trúc khớp, độ mềm của dây chằng và khả năng nâng đỡ vòm chân phần nào chịu ảnh hưởng từ yếu tố gia đình. Vì vậy, trẻ có cha mẹ hoặc người thân sở hữu vòm chân thấp có thể có xu hướng xuất hiện đặc điểm tương tự.

Tuy nhiên, di truyền không đồng nghĩa với việc trẻ chắc chắn mắc bàn chân bẹt có triệu chứng. Có nhiều người sở hữu vòm chân thấp nhưng vẫn đi lại, chạy nhảy và sinh hoạt bình thường mà không cần điều trị. Vì thế, khi đánh giá trẻ, cần xem xét cả hình dạng bàn chân, khả năng vận động, dáng đi và các biểu hiện khó chịu đi kèm.

Vì sao bàn chân bẹt ở mỗi người lại khác nhau?

Nếu chỉ có gene quyết định hình dạng vòm chân, các thành viên trong cùng gia đình có lẽ sẽ có biểu hiện tương tự nhau. Trên thực tế, mức độ bàn chân bẹt có thể khác biệt đáng kể giữa từng người. Điều này cho thấy di truyền chỉ là một yếu tố trong tổng thể quá trình phát triển và hoạt động của bàn chân.

Sự phát triển của cơ, gân và dây chằng, cấu trúc xương khớp, trọng lượng cơ thể, mức độ vận động và tình trạng sức khỏe đều có thể ảnh hưởng đến khả năng nâng đỡ vòm. Vì vậy, hai trẻ cùng có tiền sử gia đình về bàn chân bẹt vẫn có thể có dáng đi, khả năng giữ thăng bằng và mức độ chịu lực khác nhau.

Đặc biệt, ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, lòng bàn chân phẳng thường là một phần của quá trình phát triển tự nhiên. Vòm chân chưa hoàn thiện, đồng thời mô mềm dưới lòng bàn chân còn dày nên khiến bàn chân trông phẳng hơn. Khi trẻ lớn lên, hình dạng vòm có thể tiếp tục thay đổi.

Những yếu tố khiến bàn chân bẹt biểu hiện rõ hơn

Độ mềm hoặc lỏng của dây chằng là một yếu tố đáng chú ý. Khi các cấu trúc này có độ đàn hồi cao, vòm chân có thể hạ thấp rõ hơn khi bàn chân chịu trọng lượng. Ở trẻ em, đặc điểm này cần được đánh giá theo độ tuổi và khả năng vận động thay vì chỉ dựa vào hình ảnh bàn chân.

Trọng lượng cơ thể cũng có thể tác động đến mức độ chịu tải của bàn chân. Thừa cân hoặc béo phì làm tăng lực tác động lên hệ thống nâng đỡ vòm. Nếu bàn chân vốn có khả năng kiểm soát hoặc chịu lực hạn chế, tình trạng quá tải kéo dài có thể làm biểu hiện bàn chân bẹt rõ hơn và góp phần gây mỏi hoặc đau khi vận động.

Ngoài ra, chấn thương bàn chân, cổ chân hoặc tổn thương gân và dây chằng có thể làm thay đổi cấu trúc vòm. Một số bệnh lý liên quan đến cơ, thần kinh, khớp hoặc mô liên kết cũng có khả năng ảnh hưởng đến chức năng bàn chân. Ở người trưởng thành, suy giảm chức năng gân chày sau là một nguyên nhân có thể dẫn đến vòm chân hạ thấp dần theo thời gian.

Cha mẹ nên làm gì khi trẻ có yếu tố gia đình?

Không thể loại bỏ yếu tố di truyền, nhưng cha mẹ có thể chú trọng duy trì chức năng vận động và sức khỏe cơ xương khớp của trẻ. Việc duy trì cân nặng phù hợp giúp hạn chế tải trọng không cần thiết lên bàn chân. Trẻ cũng nên được khuyến khích vận động phù hợp với độ tuổi nhằm phát triển sức mạnh và khả năng kiểm soát của cơ bàn chân, cổ chân và cẳng chân.

Giày dép nên vừa chân, tạo cảm giác thoải mái và phù hợp với hoạt động. Cha mẹ không nên tự ý sử dụng dụng cụ chỉnh hình chỉ vì nhận thấy lòng bàn chân của trẻ phẳng, bởi không phải bàn chân bẹt nào cũng cần can thiệp.

Điều quan trọng là theo dõi các dấu hiệu bất thường như đau kéo dài, nhanh mỏi, ngại chạy nhảy, thường xuyên vấp ngã, dáng đi thay đổi, cổ chân lệch rõ hoặc bàn chân cứng. Khi những biểu hiện này xuất hiện, trẻ nên được thăm khám để xác định nguyên nhân và mức độ ảnh hưởng.

Di truyền không quyết định hoàn toàn tình trạng bàn chân bẹt

Bàn chân bẹt có thể liên quan đến yếu tố gia đình nhưng không phải hoàn toàn do gene quyết định. Đặc điểm cấu trúc chỉ là một phần, bên cạnh quá trình phát triển, trọng lượng cơ thể, hoạt động thể chất, chấn thương và tình trạng sức khỏe.

Vì vậy, cha mẹ không nên quá lo lắng khi phát hiện trẻ có vòm chân thấp, đặc biệt trong những năm đầu đời. Thay vì chỉ quan sát hình dáng bàn chân, cần chú ý đến chức năng, dáng đi và triệu chứng thực tế. Đánh giá đúng sẽ giúp phân biệt bàn chân bẹt sinh lý với trường hợp có vấn đề cần theo dõi hoặc điều trị, đồng thời hạn chế những can thiệp không cần thiết.

Ngoài ra, phụ huynh có thể tham khảo thêm dòng dép cho bàn chân bẹt tại Xixa để tìm hiểu những sản phẩm phù hợp với nhu cầu của trẻ.

Các mẫu giày được chú trọng về độ êm ái, sự vừa vặn và tính thuận tiện trong quá trình sử dụng hằng ngày.

Tùy vào độ tuổi, đặc điểm bàn chân và thói quen vận động, bố mẹ có thể cân nhắc kiểu dáng thích hợp cho bé.

Việc sử dụng sản phẩm phù hợp sẽ giúp trẻ cảm thấy thoải mái hơn khi đi lại và vui chơi.

Thông tin chi tiết về các mẫu giày có thể được xem trực tiếp tại https://xixa.vn/.

Website cũng cung cấp đa dạng kiểu dáng, giúp việc tìm hiểu và so sánh trở nên dễ dàng hơn.

Nếu đang quan tâm đến các sản phẩm dành cho trẻ có bàn chân bẹt, XiXa là một nguồn thông tin mà bố mẹ có thể tham khảo thêm.

Từ đó, gia đình có thể chủ động cân nhắc sản phẩm phù hợp với nhu cầu và đặc điểm riêng của bé.